واپورى كه از سمت شمالى دريا به « عدسه » « 1 » و از آنجا به « اسلامبول » مىرود ، روزهاى چهارشنبه در ساعت 9 واپورهائى كه از سمت « ترابوزان » « 2 » به بوغاز « اسلامبول » در روزهاى معين حركت مىكند ؛ واپور « روس » يوم سه‌شنبه ، و واپور « عثمانى » و « نمسه » در روز چهارشنبه است . كرايهء مجموع كشتىهاى بخارى را از جانب دولت ، از هر نقطه [ اى ] تا به نقطهء ديگر معيّن نموده ، در كتابچه [ اى ] مخصوص ثبت نموده‌اند و احدى نمىتواند تخلّف نمايد ، لكن در موسم « حج » قانون رسمى را به كنار گذاشته ، موافق طبع خودشان حركت مىكنند و اوراق‌نامه را پريشان كرده ، به آب دريا مىشورند و به قيمت‌هاى مختلف ، تا هر درجه [ اى ] كه بتوانند ، از نفرات « حجّاج » مىگيرند و به ملاحظهء وقت رفتار مىنمايند . اگر كسى كه آگاهانه و بااطّلاع باشد ، اجنتاها - يعنى وكلا كشتى - به آنها نمىتوانند تعدى نمايند . در ميان واپورها ، واپور تجارتى دولت « نمسه » از همه بهتر و از هر جهت مزيّت بر ساير واپورها دارد . سلوك كاپيتن « 3 » و ساير عمله با « حجاج » خصوصا به « ايرانى » هيچ جاى انكار نيست . و معتبرتر از واپورهاى مزبور ، واپور كونپانيه « لوئيد » « 4 » است ، كه مدّت‌هاى مديد با 120 در بندرات « درياى سياه » و « بحر سفيد » و « مديترانه » و « اوسانى هند » از بنادر « اروپا » تا محاذى « كلكته » به حمل مال التجاره مشغول است . اين واپور « نمسه » از همه معتبر و در سرعت رفتار و عدم خوف غرق ، به همه سبقت دارد . يكى از اين 120 واپور كمپانيه مزبور ، كه موسوم به « وستا » « 5 » بود ، به قدر 150 قدم طول داشت . عرش [ ه ] ها و قمره‌ها مثل حجلهء عروس مزيّن [ بود ] . نيمكت‌ها و

--> ( 1 ) . ادسا Odessa ) يا ( Odesa بندرى است در ساحل درياى سياه از توابع جمهورى اوكراين ( Ukraine ) و مركز استانى به همين نام ، كه در سال 2001 م . 000 ، 029 ، 1 نفر جمعيت داشته است . ( 2 ) . ترابزون Trabzon ) يا ( Trebizond ، بندرى است در ساحل درياى سياه و مركز استانى به همين نام در جمهورى تركيه . اين شهر در روزگار باستان تراپزوس ( Trapezus ) ناميده مىشد و در سال 1990 م . 941 ، 143 نفر جمعيت داشته است . ( 3 ) . در اصل : گاپتى ( 4 ) . Luid ( 5 ) . Vesta .